Otomatik Boya Makineleri ve Püskürtme Parametreleri

Otomatik Boya Makineleri ve Püskürtme Parametreleri


Fatma Yurtsever / Satış Müdürü - AKM Boya Makine San. ve Tic. Ltd. Şti.

Günümüzde yüzey hazırlama ve boyama işlemlerinde manuel uygulamalar yerini otomatik uygulamalara terk etmektedir. Kanallı, karmaşık açısal parçaların boyanmasında genellikle çok eksenli, kollu robotlar kullanılmaktadır. Yüksek üretim miktarı olan ve birkaç eksenel hareket veya pozisyonlamayla boyanabilecek parçalar içinse reciprocator veya döner makineler kullanılmaktadır. Tüm otomatik sistemler manuel uygulamalara göre uzun bir ayar süresine ve tip değişiklerinin tarifine ihtiyaç duymaktadır. Buna rağmen ayarlar tamamlandığında ayarlanan kalitede yüksek hızlarda sürekli bir üretim gerçekleştirilmesi sağlanır. Bu yazıda tek eksenli reciprocatorler ve döner boya makinelerinden ve püskürtme parametre ayarlarından bahsedeceğiz.


Reciprocator Tipi

Bu tür otomatik makineler yere dik veya paralel olarak kullanılabildikleri gibi birçok eksen de ilave edilebilmektedir. Parçanın asılabilirliği, boyutu, boyanacak yüzey miktarı ele alınarak taşıma yöntemine karar verildikten sonra makinenin uzunluğu, tabanca miktarı ve pozisyonu belirlenir.


Püskürtme Parametre Ayarları:
Bir reciprocator kullanılacağı zaman çeşitli değişkenler hesaba katılmalıdır:

a) Konveyör hızı (m/dk)
Boyanacak parçanın reciprocator üzerindeki boya tabancasının önünden geçerken doğru açılarda püskürtme yapılması için gerekli konveyör hızı.
b) Enlemesine hız (m/dk)
Boya tabancasının parça/konveyör üzerinden enlemesine (dikey olarak) geçerken doğru açılarda püskürtme yapılması için gerekli enlemesine geçiş hızı.
c) Enlemesine strok (m/dk)
Boya tabancasının (dikey olarak) hareket ederken, parça üzerinde aldığı yol, hareket mesafesi (tek bir pass için, tek bir çevrim için değil).
d) Püskürtme Pattern’i genişliği (m)
Efektif (Etkin) püskürtme yelpazesi boyu.
e) Püskürtme Pattern’i kaplaşımı/örtüşmesi (%)
Tabancanın birden çok pass’ı sırasında her bir pattern’in bir önceki ile kaplaşım/örtüşme yüzdesi. %50 normal olmakla birlikte, bazen daha fazla, bazen daha az örtüşme gerekebilir. Sadece %50’lik bir örtüşme oranında boyanacak parçanın yüzeyindeki boya tabakası kalınlığı düzgün dağılır. Daha çok veya daha az değerler band/şerit imajı oluşmasına yol açabilir.

Şekil 1. Reciprocator Parametreleri
Enlemesine Hız = ((Konveyör Hızı / (Örtüşme x 100)) / Pattern Genişliği) x Enlemesine Strok Örtüşme yüzdesinden emin değilseniz şu formülü kullanabilirsiniz: Örtüşme = (Konveyör Hızı / Pattern Genişliği) / (Enlemesine Hız) / (Enlemesine Strok)

Not:
Üst üste çoklu tabanca sistemlerinde, tabanca pattern’lerinin orta noktaları arasındaki mesafe bir tabancanın pattern genişliği kadar olmalıdır. Böylece tabancaların pattern’i birleşerek tek bir büyük pattern oluşur. Örtüşme yine %50 olmalıdır, aksi takdirde düzgün olmayan, bandlı/şeritli boya tabakası ortaya çıkar. Üst üste çoklu tabanca kullanılan sistemlerde efektif pattern’in (2’ye, 3’e, 4’e) katlanması kadar, konveyör hızı da katlanır. Yan yana çoklu tabanca sistemlerinde, tabanca pattern’lerinin orta noktaları arasındaki mesafe o kadar önemli değildir. Bu yöntemde parça üzerindeki boya tabakasının bir pass’lık püskürtme sonucundaki kalınlığı artırılmış/ katlanmış olur. %50 örtüşme kuralına uyulduğu sürece yukarıdaki formüller bu tip (yan yana çoklu) tabanca sistemleri için de geçerlidir.

Mevcut prosesin örtüşme yüzdesi belli değilse aşağıdaki gibi hesaplanabilir:

Örtüşme = Konveyör Hızı / (Tabanca Sayısı x Pattern Genişliği x Devir Sayısı x 100)



Döner Tip
Bu tip makinelerde parçanın tümünü aynı düzgünlükte/kalınlıkta boyamak mümkün değildir. Konveyörün doğrusal, tabancanın dairesel hareket etmesinden dolayı, parça üzerinde değişik boya tabakası oluşur. Fakat makinede durma-kalkma zamanı olmadığı için reciprocatorlere göre daha yüksek konveyör hızlarında boyama mümkün olabilmektedir.



Püskürtme parametre ayarları:
Reciprocator’lara ek olarak aşağıdaki parametreler dikkate alınmalıdır:

a) Devir Sayısı : Makina karoselinin dakikadaki devir sayısıdır. b) Tabanca Sayısı : Tabanca sayısı 4’ün katları olabilir. (4, 8, 12, 16 vb.) Konveyör Hızı = Devir Sayısı x Tabanca Sayısı x Pattern Genişliği x Örtüşme x 100 Devir Sayısı = Konveyör Hızı / ( Tabanca Sayısı x Pattern Genişliği x Örtüşme x 100)



Şekil 3. Döner Makine Parametreleri