Binalarda Pasif Yangın Koruma Boyaları (Intumescent)

Binalarda Pasif Yangın Koruma Boyaları (Intumescent)

Melih Ataman / Tank Kaplamaları ve Yangın Boyaları İş Geliştirme Müdürü - International® Koruyucu Sanayi Boyaları - AkzoNobel


Yangın, maddenin ısı ve oksijenle birleşmesi sonucu oluşan yanma reaksiyonlarının neden olduğu bir afettir. Boya ve kaplama sektörü açısından yangınları ikiye ayırabiliriz; selülozik yangınlar ve hidrokarbon yangınları.

 

Selülozik yangınlar kağıt, ahşap, kumaş gibi materyallerin tutuşması sonucu ortaya çıkan, daha çok ticari binalar, ofis binaları, stadyumlar vb. gibi ortamlarda meydana gelen, orta hızlı sıcaklık artışı ve hidrokarbon yangınlarına göre daha kararlı düşük türbülans etkisi gösteren yangınlardır.

 

Hidrokarbon yangınlarında ise tutuşma kaynağı petrol, gaz ve kimyasallardır. Off shore platformlar, petrokimya fabrikaları, LPG üniteleri gibi yapılarda meydana gelebilir. Sıcaklık çok yüksektir ve sıcaklık artışı çok hızlı gerçekleşir. Bu tip yangınlar patlamaları ve erozyon etkisi yaratan jet yangınları içerebilir.

 

Malzemelerin Neden Yangından Korunması Gerekir?

Malzemelerin birçoğu, doğası gereği, yangının yıkıcı etkilerine karşı dayanıklı değildir ve bu yüzden yangın korumasına ihtiyaçları vardır. "Çelik”, çeşitli malzemeler arasında yangından en çok korunan yapı malzemesidir. Yangından korunacak olan malzeme ne olursa olsun, genel prensip aynıdır; korunan yüzeyin sıcaklığının yükselmesini engelleyerek yapısal bütünlüğünü muhafaza etmek. Daha basit bir deyişle yangın korumasının amacı, binanın güvenli bir şekilde tahliye edilebilmesi ve yangının söndürülmesi için "zaman” tanıyarak insanlara, mülke ve çevresine gelebilecek zararları minimuma indirmektir.

 

Yangın koruması seçimi, tasarım aşamasının başlarında dikkatle değerlendirilmesi gereken, çok önemli bir konudur. Yangın koruması seçimini yapmadan önce, inşaat planına etkileri, toplam malzeme ve uygulama maliyeti, malzemelerin birbirleri ile uyumu, bakım gibi uzun vadede oluşabilecek maliyetler dahil, kurulan sistemin tümü göz önüne alınmalıdır. Yangından korunma geç dikkate alınırsa veya seçenekler tam olarak anlaşılmazsa, bütçe ve inşaat planı bundan ağır şekilde etkilenebilir.

 

Farklı Yapılar Hangi Tür Yangın Koruması Gerektirir?

Farklı yapılarda oluşabilecek farklı yangın tipleri ve standartlarından dolayı doğru ürünü seçmek çok önemlidir.

 

Yapısal Çevre: Yüksek binalar, ticari binalar, havaalanları ve ulaşım merkezleri, köprüler, stadyum ve spor kompleksleri gibi yapıların dış ortama açık yerleri (dış iskelet gibi), iç yapı elemanları ve acil çıkış yolları gibi mimari uygulamaları genellikle selülozik, bazen de hidrokarbon yangını koruması gerektirir.

 

Endüstriyel Tesisler: Kimya tesisleri, rafineriler, nükleer enerji tesisleri, LPG/LNG işleme tesisleri, petrokimya ve petrollü veya yağlı kum tesisleri gibi yapılarda bulunan tanklar, boru tesisatı, ekipman ve elemanlar için hidrokarbon, selülozik ve bazen de jet yangını koruması gerekebilir.

 

Açık Deniz Tesisleri: Uçmaz yağ ve yakıt platformları, açık deniz LNG terminalleri, yüzer yağ ve yakıt üretimi ve depo tankları (örn. FPSO’lar) gibi yapılarda bulunan yapı çeliği, yangın ve patlama duvarları, güverte altı, borular ve benzeri bölgeler için hidrokarbon ve jet yangını koruması gerekebilir.

 

International® olarak Interchar® ürün grubumuzla pazardaki bütün selülozik yangına dayanımlı boya (intumescent) ihtiyaçlarını karşılayabiliyoruz.

Interchar Intumescent Yangın Koruması Nasıl Çalışır?

Yüzey hazırlığı ve astarlama işleminden hemen sonra Interchar intumescent kaplama uygulanır. Uygulanan Interchar’ın kalınlığı, bu iş için seçilen ürün, yangın dayanımı istenen süre ve kullanılan çelik profil tipi gibi çeşitli faktörlere bağlıdır. Bir yangın anında çok yüksek ısıya maruz kalan Interchar reaksiyona girer ve şişer. Reaksiyon sonucunda çeliği koruyan, sert, dayanıklı char oluşumu meydana gelir ve bu "char” çeliğin etrafında izolasyon bariyeri oluşturur. Interchar’ın izolasyon özellikleri çeliğin ısınmasını belirgin bir şekilde yavaşlatır.

 

Yangın koruması için doğru ürünün seçilmesinde ve kalınlıkların belirlenmesinde birkaç faktör gözönünde bulundurulmalıdır.

 

Hp/A – Çeliğin Kesit Faktörü: Çeliğin aleve maruz kalan kısmının çevresi ile kesit alanın oranı "kesit faktörü” dür. Çeliğin öz ısı kapasitesine ve ısıtılan bölgesine bağlı olarak, çelik değişik oranlarda ısınacaktır ve Hp/A çeliğin yangın koşulları altında ısınmasını ölçen bir orandır. Hp/A yüksek (örn. 180m-1) ise çelik nispeten düşük yüzey alanına ve yüksek çevreye sahip olacaktır ve Hp/A oranı daha düşük olan bir profile göre daha çabuk ısınacaktır. Hp/A oranı düşük (örn. 30m-1) ise çelik geniş bir yüzey alanına ve nispeten az bir çevreye sahip olacaktır. Dolayısı ile çelik daha fazla içsel yangın korumasına sahip olacak ve Hp/A değeri yüksek olan profillere göre ısınması daha çok zaman alacaktır. Hp/A değeri düştükçe önceden belirlenmiş süre zarfında sıcaklığı kritik sıcaklığın altında tutmak için gereken yangın koruması da (örn: Interchar) azalacaktır. Betona dayama gibi bazı etkenlerle profillerin aleve maruz kalan yüzey çevresi azaltılarak (Hp azaltılarak), yapının kendi içinde Hp/A değerinin azaltılması sağlanabilir.

Test Standartları ve Onaylar: Yangın koruması birçok ülkede regülasyonlara tabidir ve şartnameleri hazırlayan otoriteler çeşitli standartların karşılanmasını isterler. Aşağıda selülozik yangın korumasını kapsayan genel standartlar belirtilmiştir ve bütün bu standartlar intumescent kaplamanın performans özelliklerini sağlamak üzere belirli testlerden geçmesini sağlarlar.

 

Süre – İstenen Koruma Seviyesi: Yangın koruması için istenen süre (kritik sıcaklığa ulaşmadan önce) kullanılan yapı, katsayısı/ yükseklikleri, lokasyon, doluluk, aktif yangın korumasının niteliği (örn: sprinkler), sigorta gereksinimleri, lokal otoritenin sınırlamaları vb. birtakım faktörlere bağlıdır. Yangın mühendisleri bir binaya çeşitli ek önlemler dizayn ederek yangın dayanım süresini düşürebilirler. Örneğin 2 saatlik bir yangın koruması, uygun bir mühendislik çözümü ile 90 dakikaya düşürülebilir. Kalınlık tabloları bütün faktörleri hesaba katar ve gerekli kalınlık, doğru HP/A değeri ve kritik sıcaklıklar hakkında bilgi verir.

Projeniz İçin En İdeal Çözüm Hangisi?

Güvenilir korozyon ve yangın korumasının yanı sıra estetik bir görünüş, yalnızca teknoloji ile değil, ihtiyaçlarınıza doğru ürünü sunan tedarikçinin uzmanlığı ve deneyimi ile sağlanır. Doğru ürün belirlendikten sonra, projeden önce, proje esnasında ve proje sonrasında verilen desteğin ve önerilerin profesyonel ve isabetli olup olmadığı dikkate alınmalıdır. Yangından korunma için özel teknik servisimiz uzman uygulamacıları pratik öneriler, kalite kontrol prosedürleri, uygulama kılavuzları, yerinde incelemeler ve olası bakım çalışmaları için tavsiyelerle dünya çapında destekler.

Yangın koruma ürünlerimiz, gelişmiş kalite kontrol onayları ve zor hava şartlarına karşı mükemmel dayanımı sayesinde hem tesis içinde hem de tesis dışında uygulanabilir. Tesis dışında uygulamalar tesis içi uygulamalara kıyasla bir takım avantajlar sağlar. Tesis dışı uygulamalar ile inşaat esnasında oluşabilecek aksaklıklar önlenir ve inşaatın daha hızlı sonuçlanmasında etkisi olur. Gelişmiş kalite kontrol geçmişi ve zor hava şartlarına karşı mükemmel dayanımı sayesinde tesis dışı uygulamalara imkan tanır. Düşük VOC değerleri, tesis içi çalışmaların kısaltılması dolayısıyla daha yüksek iş güvenliği sağlayarak sağlık, çevre ve güvenlik konularında işletmeyi bir adım ileriye götürür. Bunun yanı sıra maliyetlerin düşürülerek yatırımların daha çabuk geri dönmesini sağlar.

Araştırma ve Geliştirme Tesislerinin Önemi

Yangın koruma malzemeleri, öncelikli işlevi can ve mal güvenliği olan kritik ürünlerdir. Bu malzemeler üzerinde araştırma ve geliştirme yapmak için üreticilerin kendi yangın-deney tesislerine sahip olmasının kesin bir gereklilik olduğuna inanıyoruz. International®, ürün geliştirilmesini desteklemek için kendini yeni teknoloji platformları kurulmasına adamıştır. Üstün teknolojilerle donatılmış Yangın Koruma Merkezimiz, teknoloji harikası bir laboratuvarın yanında araştırma, geliştirme, uygulama ve deney kapasitesine sahiptir. Tesisimiz, varolan ürün yelpazemizi desteklemekle birlikte, sınıfının en iyi ürünlerini geliştirmeyi ve teknik liderlik yapmayı hedef seçmiştir. Talep üzerine yapılan yangın testleri dahil, günde 10 adet yangın testi düzenlenebilecek kapasitede olan yangın koruma merkezimiz, yapı ve yangın mühendisliği deneyimlerimizi, öngörü uzmanlığımızı ve korozyon önleyici performans bilgilerini içeren yangın koruması yeteneklerimizi tamamlar. Tasarım kontrat zinciri ile bütünleşerek ve mal sahipleri, mimarlar, tasarım mühendisleri ve çelik imalatçıları ile ortak çalışmalar yaparak, sadece kaplama tedarik etmek yerine dünya çapındaki kaynaklarımızla çok daha geniş kapsamlı bir yangın koruma hizmeti verebiliyoruz.

New York Times Binası, ABD

319 metre yüksekliği ile New York’ta 2001 sonrası yapılmış en yüksek bina olan New York Times binasının iç ve dış cephe çeliklerinde pasif yangın koruma sistemi olarak International® epoksi intumescenttercih edildi.